تهران - خیابان ولی عصر روبروی پارک ملت خیابان سلطانی ساختمان سپیدار طبقه ۵ واحد ۲۰

پرورش مرغ بومی را از کجا شروع کنیم؟

صفر تا صد پرورش مرغ

ویرایش شده در : ۱۳۹۹٫۰۱٫۲۰

پرورش مرغ بومی یکی از مهمترین کسب و کارهای خانگی می باشد که با کمترین تجهیزات و حداقل سرمایه نیز قابل راه اندازی است. گوشت و تخم مرغ محلی منبعی کاملا ارگانیک برای تأمین پروتئین و سرشار از مواد مغذی فراوان بوده و نسبت به مرغ های صنعتی از قیمت بیشتری برخوردار میباشد. همچنین مرغ بومی برخلاف نژادهای اصلاح شده و صنعتی با محیط های پرورشی و آب و هوای مختلف سازگاری بالایی دارد. مرغان روستایی و محلی در برابر بیماری های رایج طیور و همچنین سرما و گرما بسیار مقاوم میباشند. افزون بر این مرغ محلی جست و جو گر بسیار خوبی است و می تواند بیش از 40 درصد احتیاجات غذایی خود را در چراگاه های آزاد و از حشرات و گیاهان مختلف تأمین کند. تمامی این مزیت ها باعث شده تا بتوان با ایجاد یک گله پرورشی مرغ بومی و صرف هزینه پایین به سوددهی مناسبی دست یافت.

چکیده مقاله

پرورش مرغ بومی در منزل همانند سایر طیور پیش نیازها و تکنیک های خاصی دارد. اما با توجه به اینکه مصرف گوشت و تخم مرغ نسبت به سایر طیور در جامعه جا افتاده تر می باشد، پرورش دهندگان مرغ بومی مسیر ساده تری برای رسیدن به موفقیت در این کسب و کار را در پیش دارند. در این مقاله نیز به طور کامل نحوه پرورش مرغ بومی و پیش نیازهای مختلف این شغل اعم از تغذیه، تجهیزات و لوزام مورد نیاز، لانه مرغ، جوجه کشی و ... شرح داده شده اند.

معرفی مرغ بومی

مرغ بومی و یا همان مرغ روستایی یکی از فراوان ترین گونه های مرغ میباشد که تقاضای زیادی برای پرورش این نژاد وجود دارد. پرورش مرغ بومی در فضای باز بسیار راحت بوده و نیاز نیست که هزینه زیادی صرف خوراک آنها شود. مرغ بومی یک مرغ دو منظوره ای است که علاوه بر تخم گذاری قابل قبول در طول سال، گوشت خوش طعمی دارد. این نژاد تحت شرایط مناسب سالیانه بین 180 الی 200 عدد تخم می تواند تولید کند. متوسط وزن مرغ بومی 1700 گرم و وزن خروس بومی نیز 2000 گرم میباشد.

پرورش مرغ

« پرورش مرغ »

پرورش مرغ بومی را از کجا شروع کنیم؟

برای استارت این کسب و کار راه های مختلفی در پیش دارید. در ابتدا روش های مختلف تهیه مرغ بومی را به شما آموزش خواهیم داد.

روش اول خرید جوجه مرغ بومی: در این روش کشاورز می تواند با خرید جوجه یک روزه از هچری ها، پرورش مرغ بومی را شروع کند. البته جوجه های یک روزه باید از مراکز معتبر که تحت نظارت جهاد کشاورزی فعالیت می نمایند، تهیه شوند. لذا بهتر است در ابتدا به اداره جهاد کشاورزی استان خود مراجعه نمایید. جوجه های یک روزه قیمت بسیار ارزان تری دارند و کشاورز با پرورش جوجه ها تا سن بلوغ و یا کشتار آنها را نگه می دارد.

روش دوم خرید نیمچه ها: مراقبت و نگه داری از جوجه های یک روزه بسیار حساس می باشد و ممکن است در اثر کم تجربگی تلفات زیادی به بار آید. بنابراین پرورش دهندگانی که هیچ تجربه ای در این زمینه ندارد، بهتر است که نیمچه های 30 الی 60 روزه را خرید کنند. پرورش نیمچه ها نسبت به جوجه های یک روزه راحت تر می باشد.

روش سوم خرید تخم نطفه دار و ماشین جوجه کشی: در این روش پرورش دهنده با خرید تخم های نطفه دار و ماشین جوجه کشی اقدام به تولید جوجه های یک روزه و پرورش آنها می نماید. از آنجایی که پرورش دهنده با ایجاد گله مولد و جوجه کشی در آینده به دستگاه نیاز خواهد داشت، این روش نیز می تواند موثر باشد.

روش چهارم خرید مرغ بالغ و یا گله مولد: برای شروع پرورش مرغ بومی می توان گله مولد و یا تعدادی مرغ و خروس بالغ نیز خرید نمود. گله های مولد معمولا با ضریب 1 خروس به حداکثر 10 مرغ نگه داری میشوند. با پرورش مرغ ها و جوجه کشی از تخم های نطفه دار می توان تعداد مرغ های گله را افزایش داد و بدین ترتیب این کسب و کار را توسعه بخشید.

معمولا در مناطق شهری به دلیل محدودیت فضا راه اندازی این نوع کسب و کار ها مرسوم نمی باشد. مخصوصا گله های پرورشی بوی نامطبوعی داشته که می تواند باعث آزار و اذیت و شکایت همسایه ها شود. اما در مناطق روستایی پرورش گله ای مرغ های بومی بسیار راحت تر و به صرفه تر میباشد. چراکه می توان فضای بزرگتری به این کار اختصاص داد و همچنین مرغان می توانند بخشی از روز خود را در فضای باز و چراگاه های طبیعی سپری کنند. پرورش مرغ بومی در روستا علاوه بر کسب درامد مزیت های دیگری نیز برای پرورش دهنده به همراه دارد. بدین معنی که پرورش دهنده می تواند مایحتاج روزانه خود به گوشت و یا تخم مرغ را به صورت ارگانیک تهیه نماید.

سرمایه اولیه و لوازم مورد نیاز پرورش مرغ بومی

نگهداری و پرورش مرغ محلی با سرمایه بسیار کم و حتی کمتر از یک میلیون تومان نیز قابل اجرا می باشد و به تدریج فرد می تواد گله پرورشی و کسب و کار خود را گسترش دهد. با توجه به بودجه در نظر گرفته شده هر شخصی می تواند این کار را شروع کند. همان طور که گفته شد چهار روش مختلف برای شروع اولیه این کسب و کار وجود دارد. اما بیشتر پرورش دهندگان خرید نیمچه ها را پیشنهاد میکنند که میزان تلفات در آنها بسیار کم بوده و پرورش آنها راحت تر می باشد. در ابتدا قبل از خرید مرغ های بومی می بایست پیش نیازهای لازم و ضروری برای شروع این کار را تأمین نمود. مهمترین این پیش نیاز ها شامل موارد زیر می باشد:

  • اختصاص دادن فضای جداگانه برای نگه داری مرغ ها

  • تهیه و ساخت لانه

  • فراهم نمودن دانخوری و آبخوری به تعداد کافی

  • تهیه دان

برای مناطق سردسیر لازم است که وسایل گرمایشی مناسب نیز در فصل زمستان برای طیور در نظر گرفته شود. همچنین برای گسترش گله و تولید جوجه های یک روزه میبایست پرورش دهنده یک دستگاه جوجه کشی خانگی و یا نیمه صنعتی با توجه به نیاز خویش تهیه کند.

آموزش پرورش مرغ

« آموزش پرورش مرغ »

نکات مهم در خصوص محل نگه داری و لانه مرغ ها

برای پرورش مرغ باید به اندازه کافی فضا به جوجه ها و یا مرغ های بالغ اختصاص داده شود. به ازای هر 10 قطعه جوجه، یک متر مربع و به ازای هر 10 مرغ، دو متر مربع فضا لازم می باشد. در ضمن باید فضای کافی برای دانخوری ها و ابخوری ها و لانه تخم گذاری مرغ ها نیز در نظر گرفته شود.

لانه نگه داری مرغ ها باید با توجه به شرایط آب و هوایی حاکم بر منطقه ساخته شود. در مناطق سردسیر برای ساخت آشیانه مرغ ها معمولا از آجر، سیمان و یا کاه گل استفاده میشود. اما در مناطق گرمسیر باید توجه ویژه ای به محل نگه داری مرغ ها نمود. دمای گرم اثرات نامطلوب زیادی بر روی مرغ ها به جای می گذارد. از جمله این موارد می توان به کاهش اشتها، کاهش سرعت رشد، گرمازدگی و تلف شدن مرغ ها، کاهش کیفیت تخم های نطفه دار و شیوع برخی از بیماری های عفونی اشاره نمود.

آشیانه مرغ ها در مناطق گرمسیر با قفس های توری تهیه شده و برای لانه مرغ سایبان نیز در نظر گرفته میشود. اگر تعداد مرغ های موجود در گله زیاد باشد و پرورش دهنده سالن مناسبی برای مرغ ها اختصاص داده باشد، لازم است که فن های تهویه نیز در سالن مد نظر نصب شوند. همچنین برای خوابیدن مرغ ها در لانه لازم است که چوب خواب نیز در لانه قرار داد.

افزون بر این برای جلوگیری از بیماری های عفونی و زخمی نشدن پاهای مرغ، بستر لانه باید با مواد نرم همچون کاه، کلش و یا خاک اره پوشانده شود. ضخامت بستر بین 5 الی 10 سانتی متر مطلوب میباشد.

پرورش دهنده همیشه باید داخل لانه را از فضولات و آلودگی های به وجود آمده تمیز کند. مخصوصا در زمان جوجه ریزی ضدعفونی لانه مرغ ها توصیه میشود.

نکات مهم در خصوص محل نگه داری و لانه مرغ ها

اگر لانه جداگانه برای تخم گذاری مرغ ها در نظر گرفته نشود، مرغ ها گوشه ای از آشیانه را برای تخم گذاری انتخاب خواهند نمود. در این صورت امکان شکستگی تخم ها و عادت کردن مرغ ها به تخم خوردن بسیار افزایش می یابد. بنابراین بهتر است که حتما لانه ای جداگانه برای تخم گذاری مرغ ها ساخته شود. با استفاده از چوب و کاه، جعبه های پلاستیکی و ... می توان لانه تخم گذاری مرغ ها را تهیه نمود.

قفس مرغ

« قفس مرغ »

تغذیه جوجه ها و میزان دان مصرفی روزانه آنها

جوجه های یک روزه در مقایسه با مرغ های بالغ تغذیه بسیار متفاوتی دارند و باید بیشتر به آنها توجه شود. در زمان جوجه کشی حداقل تا 24 ساعت نباید جوجه های تازه متولد شده تغذیه شوند. زیرا هنوز کیسه زرد و بند ناف آنها به طور کامل جذب بدن آنها نشده است. در صورتیکه جوجه ها در این زمان تغذیه شوند، به عفونت کیسه زرد دچار خواهند شد که نتیجه آن تلف شدن جوجه می باشد. برای تغذیه جوجه های یک روزه از غذای های آسیاب شده و بلغور شده همچون پودر ذرت و غلات مختلف می توان استفاده نمود. بهتر است که در هفته های اول جوجه ها با آرد گندم تغذیه نشوند. زیرا این خوراک باعث ایجاد خمیر چسبنده به نوک جوجه ها شده و می تواند مانع غذا خوردن کافی آنها شود. علاوه بر این بسیاری از پرورش دهندگان برای تقویت جوجه ها در روز اول از آب شیرین بهره می برند. لازم به ذکر است که تا سن یک ماهگی نباید از دان کامل برای تغذیه جوجه ها استفاده شود. در هفته های اول جوجه ها به طور متوسط 12 الی 18 گرم دان مصرف میکنند.

تغذیه مرغ های بالغ و میزان دان مصرفی روزانه آنها

مرغ ها در فضای باز میتوانند با انواع گیاه، دانه و حشرات خود را تغذیه نمایند. همچنین از ضایعات غذایی و خرده های نان (حداکثر به میزان 20 درصد جیره) می توان در کنار دان برای تغذیه مرغ ها استفاده نمود و هزینه خوراک آنها را تا حدود زیادی کاهش داد.

برای تغذیه مرغ ها می توان از غلات مختلف همچون گندم، ذرت، ماش و کنجاله سویا نیز استفاده نمود. به منظور تأمین کلسیم و برخی مواد معدنی نیز به میزان 4 درصد جیره استفاده از پودر صدف، پودر استخوان و یا کف دریا توصیه میشود. به صورت طبیعی مرغ ها در سن 24 الی 25 هفتگی به تخم گذاری می رسند و مصرف غذای آنها در روز تا انتهای دوره به 110 گرم افزایش پیدا میکند.

پرورش مرغ های تخم گذار از 18 هفتگی تا 18 ماهگی ادامه دارد. البته به مدت 4 سال نیز می توان مرغ های تخم گذار را نگه داشت که در این شرایط تعداد تخم ها کاهش یافته ولی مرغ، تخم های بزرگتری تولید میکند. مرغ های 4 ساله را می توان برای تهیه گوشت صنعتی همچون سوسیس، کالباس، کنسرو و ... به کشتارگاه ها عرضه نمود.

بیماری های رایج در بین طیور خانگی

بسیاری از پرندگان وحشی ناقل بیماری های مختلف میباشند. بنابراین پرندگان وحشی نباید به داخل لانه مرغ ها ورود پیدا کنند. همچنین رعایت بهداشت و ضدعفونی دوره ای محل نگه داری مرغ ها الزامی است. در غیر اینصورت در اثر آلودگی ناشی از فضولات مرغ ها، انواع بیماری های عفونی و تنفسی در بین گله به وجود می اید. برخی از بیماری های رایج در بین طیور ویروسی بوده و معمولا درمانی ندارند. بهترین راه برای حفظ سلامت گله، واکسیناسیون به موقع طیور می باشد. بیماری هایی همچون نیوکاسل، آبله، آنفولانزا و ... از جمله بیماری های خطرناک و مسری می باشند. همچنین در برخی مناطق احتمال پیدایش بیماری های دیگر نیز وجود دارد. در این شرایط بهتر است که کشاورز ابتدا با دامپزشک مشورت نموده و اقدامات لازم را انجام دهد.

علاوه بر لانه پرنده ها، غذای آلوده و غذاهای نامناسب نیز می تواند باعث بیماری مرغ ها شود. مخصوصا ضایعات نان و یا دان های انبار شده بیشتر در معرض کپک قرار می گیرند و اگر مرغ ها با غذا آلوده تغذیه شوند به سرعت به انواع بیماری های عفونی و گوارشی مبتلا میشوند.

در خصوص تغذیه مرغ باید به این نکته نیز دقت نمود که کنساتره های دامی برای تغذیه مرغ ها به هیچ وجه مناسب نیست و ممکن است باعث بیماری و تلف شدن آنها شود.

مهمترین علائم بیماری در بین طیور شامل اسهال آبکی، اسهال سبز، اسهال سفید و کچی، کم تحرکی، خس خس سینه، تورم صورت، افتادگی پرها، بی اشتهایی، عدم تخم گذاری، فلج شدن گردن و یا پاها، بستن مداوم چشم ها و ... می باشد. در صورت مشاهده این نوع علائم باید سریعا به قرنطینه مرغ های بیمار و درمان ها آنها اقدام نمود.

علاوه بر بیماری ها برخی عارضه ها نیز همچون کانی بالیسم و یا بیماری هم نوع خواری و تخم خواری نیز ممکن است در بین طیور به وجود آید. بیماری کانی بالیسم بیشتر در اثر نوردهی نامناسب و شدت بیش از حد نور وکمبود برخی مواد معدنی در طیور به وجود می اید. در اثر این عارضه مرغ ها شروع به نوک زدن به پاهای خویش و یا قسمت های خونی یک دیگر می نماید که در نهایت می تواند منجر به مرگ مرغ ها شود.

عادت تخم خواری نیز ممکن است در بین یک گله به وجود آید. عادت تخم خواری یک زنگ خطری برای پرورش دهنده می باشد و هر چه سریعتر باید این عادت شکسته شود. برای جلوگیری از پدیده تخم خواری در بین مرغ ها، پیشنهاد میشود در اسرع وقت تخم ها از لانه جمع آوری شوند. مکان لانه کمی تاریک باشد تا مرغ ها قادر به دیدن تخم ها نباشند. همچنین جیره غذایی مرغ ها باید به اندازه کافی کلسیم داشته باشد تا پوسته تخم ها ضعیف و شکننده نباشد.

برخی از پرورش دهندگان با استفاده از جایگذاری پودر خردل در درون تخم های مصنوعی، سیب زمینی و چشم بند اقدام به شکستن این عادت در بین طیور می نمایند که بسیار موثر میباشد.

مرغ بیمار

« مرغ بیمار »

نحوه جوجه کشی از مرغ

جوجه کشی یکی از دوره های حساس در پرورش مرغ بومی می باشد که پرورش دهنده می تواند در این دوره به تولید جوجه های یک روزه بپردازد. این عمل به دو روش مختلف طبیعی و یا مصنوعی امکان پذیر است. دوره جوجه کشی مرغ ها معمولا از اوایل بهار شروع شده و تا اوایل تابستان ادامه دارد. برای تولید جوجه های یک روزه لازم است که حتما از تخم های نطفه دار استفاده شود و تخم مرغ های بدون نطفه هرگز به جوجه تبدیل نمیشوند. از این رو در گله های پرورشی مرغ بومی حداکثر به ازای هر 10 مرغ یک عدد خروس در بین گله رها میکنند.

جوجه کشی طبیعی مرغ توسط خود مرغ شکل میگیرد. در این روش مرغ بر اثر برخی تغییرات هورمونی به صورت غریزی وارد حالت خاصی میشود که به آن کُرچی می گویند. این حالت کاملا غریزی بوده و به آب و هوا، خوارک و نژاد مرغ نیز بستگی دارد. مرغ های بومی معمولا در شرایط مطلوب کرچ میشوند. مرغ کرچ شده تخم نمی گذارد و بیشتر اوقات در لانه می خوابد. صدای مرغ کرچ شده نیز کمی تغییر پیدا میکند و مرغ حالت پفی به خود میگیرد. برخلاف مرغ های معمولی مرغ کرچ شده جسور می باشد و در صورت نزدیک شدن بیش از حد به وی شروع به قدقد کردن و هشدار دهی می نماید. در جوجه کشی طبیعی با توجه به جثه مرغ 12 الی 14 عدد تخم می توان در زیر مرغ قرار داد.

دوره جوجه کشی مرغ ها 21 روز طول میکشد. در جوجه کشی طبیعی بهتر است که لانه مرغ کاملا جدا از اشیانه سایر طیور باشد تا هیچ نوع مزاحمتی برای مرغ ایجاد نشود. همچنین مکان لانه جوجه کشی بهتر است که در یک محل به دور از رفت و آمد انسان ها و سایر حیوانات به خصوص به دور از سگ و گربه باشد. در کنار لانه مرغ کرچ شده حتما دان و آب کافی برای مرغ تهیه نمایید. مرغ کرچ شده معمولا در طول شبانه روز یک الی دوبار غذا می خورد.

نحوه جوجه کشی از مرغ

جوجه کشی یکی از دوره های حساس در پرورش مرغ بومی می باشد که پرورش دهنده می تواند در این دوره به تولید جوجه های یک روزه بپردازد. این عمل به دو روش مختلف طبیعی و یا مصنوعی امکان پذیر است. دوره جوجه کشی مرغ ها معمولا از اوایل بهار شروع شده و تا اوایل تابستان ادامه دارد. برای تولید جوجه های یک روزه لازم است که حتما از تخم های نطفه دار استفاده شود و تخم مرغ های بدون نطفه هرگز به جوجه تبدیل نمیشوند. از این رو در گله های پرورشی مرغ بومی حداکثر به ازای هر 10 مرغ یک عدد خروس در بین گله رها میکنند.

جوجه کشی طبیعی مرغ توسط خود مرغ شکل میگیرد. در این روش مرغ بر اثر برخی تغییرات هورمونی به صورت غریزی وارد حالت خاصی میشود که به آن کُرچی می گویند. این حالت کاملا غریزی بوده و به آب و هوا، خوارک و نژاد مرغ نیز بستگی دارد. مرغ های بومی معمولا در شرایط مطلوب کرچ میشوند. مرغ کرچ شده تخم نمی گذارد و بیشتر اوقات در لانه می خوابد. صدای مرغ کرچ شده نیز کمی تغییر پیدا میکند و مرغ حالت پفی به خود میگیرد. برخلاف مرغ های معمولی مرغ کرچ شده جسور می باشد و در صورت نزدیک شدن بیش از حد به وی شروع به قدقد کردن و هشدار دهی می نماید. در جوجه کشی طبیعی با توجه به جثه مرغ 12 الی 14 عدد تخم می توان در زیر مرغ قرار داد.

دوره جوجه کشی مرغ ها 21 روز طول میکشد. در جوجه کشی طبیعی بهتر است که لانه مرغ کاملا جدا از اشیانه سایر طیور باشد تا هیچ نوع مزاحمتی برای مرغ ایجاد نشود. همچنین مکان لانه جوجه کشی بهتر است که در یک محل به دور از رفت و آمد انسان ها و سایر حیوانات به خصوص به دور از سگ و گربه باشد. در کنار لانه مرغ کرچ شده حتما دان و آب کافی برای مرغ تهیه نمایید. مرغ کرچ شده معمولا در طول شبانه روز یک الی دوبار غذا می خورد.

نکات لازم به هنگام انتخاب تخم نطفه دار

برای موفقیت در جوجه کشی، تخم های نطفه دار اهمیت به سزایی دارند. هر نوع تخم نطفه داری برای جوجه کشی مناسب نخواهد بود. تخم مرغ هایی که دارای اشکال نامتعارف همچون گرد بودن بیش از حد، باریک بودن بیش ازحد، داشتن ترک های مویی و یا پوسته سوراخ شده، بیش از حد کوچک و یا بیش از حد بزرگ و ... باشند، برای جوجه کشی مناسب نیستند.

همچنین برای تولید تخم های نطفه دار و نگه داری آنها تا زمان جوجه کشی تکنیک های خاصی لازم است که باید پرورش دهنده آنها را رعایت کند.

همان طور که ذکر شد برای تولید تخم نطفه دار باید ضریب نر به ماده در بین گله رعایت شود. اکثر پرورش دهندگان نسبت یک خروس به 10 مرغ را ترجیح می دهند که این ضریب می تواند 6 و یا 8 ماده به یک نر باشد. اما نباید این ضریب بیشتر از این مقدار باشد. بدین معنی که حداکثر به ازای هر 10 مرغ یک خروس در بین گله موجود باشد. در غیر اینصورت درصد تخم های بی نطفه بسیار افزایش پیدا می کند و حتی تخم های نطفه دار تولید شده نیز کیفیت مطلوبی نخواهند داشت.

پرورش دهنده می بایست دقت کند که تخم های نطفه دار حداقل به مدت 48 ساعت و حداکثر به مدت یک هفته قابل استفاده برای جوجه کشی می باشند. جوجه های حاصل از تخم های نطفه دار کهنه بسیار ضعیف بوده که معمولا در نیمه راه و یا در زمان هچ تلف میشوند.

تخم های نطفه دار تا قبل از جوجه کشی تحت شرایط دمایی خاصی نگه داری میشوند. در حقیقت باید تخم های نطفه دار در دماهای خنک معمولا بین 16 الی 18 درجه سانتی گراد نگه داری شوند. اگر دمای محل نگه داری تخم ها گرم باشد، نطفه درون تخم شروع به صورت ناقص رشد می کند و تلف میشود. همچنین محل نگه داری تخم های نطفه دار باید رطوبت مناسب (45 درصد) داشته باشد. اگر رطوبت محیط کمتر باشد، رطوبت داخل تخم نیز کاهش می یابد و شرایط خطرناکی برای نطفه درون تخم ایجاد میشود.

یکی دیگر از نکات بسیار مهم در زمان نگه داری تخم های نطفه دار، چرخش به موقع آنها میباشد. در حقیقت تخم های نطفه دار باید روزی 3 الی 4 بار حداقل با زاویه 45 درجه چرخیده شوند. در غیر اینصورت نطفه به پوسته داخلی تخم می چسبد که در طول جوجه کشی این موقعیت باعث مرگ او میشود.

نکات لازم به هنگام انتخاب تخم نطفه دار

برای موفقیت در جوجه کشی، تخم های نطفه دار اهمیت به سزایی دارند. هر نوع تخم نطفه داری برای جوجه کشی مناسب نخواهد بود. تخم مرغ هایی که دارای اشکال نامتعارف همچون گرد بودن بیش از حد، باریک بودن بیش ازحد، داشتن ترک های مویی و یا پوسته سوراخ شده، بیش از حد کوچک و یا بیش از حد بزرگ و ... باشند، برای جوجه کشی مناسب نیستند.

همچنین برای تولید تخم های نطفه دار و نگه داری آنها تا زمان جوجه کشی تکنیک های خاصی لازم است که باید پرورش دهنده آنها را رعایت کند.

همان طور که ذکر شد برای تولید تخم نطفه دار باید ضریب نر به ماده در بین گله رعایت شود. اکثر پرورش دهندگان نسبت یک خروس به 10 مرغ را ترجیح می دهند که این ضریب می تواند 6 و یا 8 ماده به یک نر باشد. اما نباید این ضریب بیشتر از این مقدار باشد. بدین معنی که حداکثر به ازای هر 10 مرغ یک خروس در بین گله موجود باشد. در غیر اینصورت درصد تخم های بی نطفه بسیار افزایش پیدا می کند و حتی تخم های نطفه دار تولید شده نیز کیفیت مطلوبی نخواهند داشت.

پرورش دهنده می بایست دقت کند که تخم های نطفه دار حداقل به مدت 48 ساعت و حداکثر به مدت یک هفته قابل استفاده برای جوجه کشی می باشند. جوجه های حاصل از تخم های نطفه دار کهنه بسیار ضعیف بوده که معمولا در نیمه راه و یا در زمان هچ تلف میشوند.

تخم های نطفه دار تا قبل از جوجه کشی تحت شرایط دمایی خاصی نگه داری میشوند. در حقیقت باید تخم های نطفه دار در دماهای خنک معمولا بین 16 الی 18 درجه سانتی گراد نگه داری شوند. اگر دمای محل نگه داری تخم ها گرم باشد، نطفه درون تخم شروع به صورت ناقص رشد می کند و تلف میشود. همچنین محل نگه داری تخم های نطفه دار باید رطوبت مناسب (45 درصد) داشته باشد. اگر رطوبت محیط کمتر باشد، رطوبت داخل تخم نیز کاهش می یابد و شرایط خطرناکی برای نطفه درون تخم ایجاد میشود.

یکی دیگر از نکات بسیار مهم در زمان نگه داری تخم های نطفه دار، چرخش به موقع آنها میباشد. در حقیقت تخم های نطفه دار باید روزی 3 الی 4 بار حداقل با زاویه 45 درجه چرخیده شوند. در غیر اینصورت نطفه به پوسته داخلی تخم می چسبد که در طول جوجه کشی این موقعیت باعث مرگ او میشود.

تخم نطفه دار مرغ

« تخم نطفه دار مرغ »

جوجه کشی مرغ با دستگاه جوجه کشی

جوجه کشی مصنوعی از تخم های نطفه دار مرغ با دستگاه جوجه کشی امکان پذیر می باشد. ماشین جوجه کشی دستگاهی است که تمامی شرایط لازم همچون دما، رطوبت، چرخش، تهویه و ... را برای رشد تخم های نطفه دار تأمین می نماید. در جوجه کشی مصنوعی نیز کیفیت دستگاه جوجه کشی بسیار مهم میباشد. در اصل دستگاه باید به سنسورهای بسیار دقیق دما و رطوبت، سیستم چرخشی مناسب، بدنه با کیفیت، شانه جوجه کشی مرغوب و ... مجهز باشد تا بتوان از طریق آن راندمان بالایی در جوجه کشی به دست آورد.

پس از انتخاب و تهیه دستگاه جوجه کشی لازم است که بدنه داخلی و بیرونی دستگاه به صورت کامل ضدعفونی شوند تا هیچ نوع آلودگی در آن باقی نماید. در زمان جوجه کشی از تخم های نطفه دار مرغ با دستگاه در ایام ستر و هچر دستگاه باید به صورت دقیق تنظیم شود. در دوره ستر (18 روز اول) دما و رطوبت مناسب برای رشد تخم های نطفه دار 37.7 درجه و 60 درصد می باشد. در این دوره تخم های نطفه دار باید مرتبا توسط سیستم چرخشی دستگاه چرخیده شوند. در زمان هچر (ابتدای روز 19 ام) نیز دما و رطوبت مطلوب به ترتیب  37.2 درجه و 70 درصد می باشد. در زمان هچ جوجه ها، چرخش تخم ها کاملا قطع میشود و از باز نمودن درب دستگاه باید خودداری نمود.

نطفه بینی تخم ها در حین جوجه کشی

لازم است که یک هفته بعد از جوجه کشی تخم های نطفه دار نوربینی شوند. با انجام نطفه سنجی تخم های نطفه دار می توان به رشد نطفه و یا بی نطفه بودن تخم ها پی برد. بهترین زمان برای نطفه سنجی مابین روز 7 ام الی 10 ام می باشد. در حین نطفه سنجی اگر هیچ لکه خونی در داخل تخم و یا هیچ رگ خونی به هم پیوسته در داخل تخم مشاهده نشود، باید آن تخم از چرخه جوجه کشی حذف شود. زیرا تخم های بدون نطفه و یا تخم های نطفه دار تلف شده در طول جوجه کشی فاسد شده و محیط داخل دستگاه را آلوده میکنند که برای سایر تخم های نطفه دار نیز خطرناک می باشد.

زمان انتقال جوجه ها به بیرون از دستگاه

دوره هچ در جوجه کشی مصنوعی مرغ ممکن است بیش از سه روز طول بکشد. بنابراین بعد از 21 روز اگر هنوز جوجه هایی از تخم بیرون نیامده باشند باید یکی دو روز دیگر نیز صبر نمود. پرورش دهنده نباید در خروج جوجه ها از داخل دستگاه عجله کند. حداقل 24 ساعت باید از تولد جوجه ها سپری شده باشد تا بتوان آنها را از داخل دستگاه بیرون آورد. در این مدت بدن جوجه ها در داخل دستگاه خشک شده و کیسه زرد به طور کامل جذب بدن آنها میشود. قبل از خروج جوجه ها باید بستری مناسب برای آنها فراهم نمایید. در هفته اول جوجه ها نیاز دارند که در محیط های گرم نگه داری شوند. دمای محیط نگه داری جوجه ها در روز اول باید 33 الی 34 درجه باشد. سپس پرورش دهنده می تواند هر روز نیم درجه حرارت مکان نگه داری جوجه ها را کاهش داد. در سن 8 هفتگی دمای محل نگه داری جوجه ها 22 درجه خواهد بود.

جمع بندی

در این مقاله سعی شد که نکات لازم و آموزش های ضروری در خصوص پرورش مرغ بومی آموزش داده شود. پرورش مرغ بومی را می توان به صورت شغل دوم نیز انجام داد. در این کسب کار محصولات قابل عرضه به بازار شامل تخم های نطفه دار، تخم مرغ های محلی، گوشت، جوجه های یک روزه، نیمچه و حتی فروش گله های مولد میباشد. اگر پرورش دهنده بتواند تحت نظر اداره جهاد این کسب و کار را شروع کند، بازاریابی و فروش محصولات نیز راحت تر خواهد بود. از طرفی محصولات حاصل از مرغ بومی به دلیل ارگانیک بودن، کیفیت و در نتیجه قیمت بیشتری نسبت به مرغ های صنعتی دارند. همانند هر کسب و کاری، شغل پرورش مرغ نیز نیازمند سعی و تلاش و اختصاص دادن وقت کافی به آن می باشد. در این مسیر با انتخاب یک استراتزی مناسب و شناخت نیازهای بازار می توان به درامدهای قابل توجهی دست یافت.